Kısaca
- Eller, yüzeylerden taşınan mikroorganizmaları göz, burun ve ağza ulaştırarak solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarına yol açabiliyor.
- Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, ellerin en az 20 saniye ovalanmasını ve tamamen kurulanmasını öneriyor.
- Sabun ve su erişilebilir olduğunda ya da eller kirli göründüğünde tercih edilmeli; alkol bazlı antiseptik bunun yerine geçmiyor.
Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, doğru el hijyeninin hastalıkların önlenmesinde büyük rol oynadığını belirtti. Dünya Sağlık Örgütü de doğru el hijyenini ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olarak görüyor.
Gün boyunca kapı kollarından telefonlara, toplu taşıma araçlarından ortak kullanılan yüzeylere kadar pek çok noktaya elimizle dokunuyoruz. Bu yüzeylerdeki mikroorganizmalar ellerimize geçebiliyor. Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunulduğunda bu mikroorganizmalar vücuda girerek solunum yolu ve sindirim sistemi enfeksiyonlarına yol açabiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyeninin özellikle ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olduğunu vurguluyor. Dr. Seydaliyeva ise ellerin ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl temizlendiğinin hastalıkların önlenmesinde belirleyici olduğunu söylüyor. Uzman, el hijyeninin doğru uygulanıp uygulanmadığını ölçmeye yardımcı olacak beş soruluk bir değerlendirme de hazırladı.
Ellerinizi sabunla en az 20 saniye ovalıyor musunuz?
Dr. Seydaliyeva’ya göre eller sabunlandıktan sonra en az 20 saniye ovalanmalı. Bilimsel çalışmalar, daha kısa yıkamada ellerden mikroorganizma ve zararlı kimyasalların yeterince uzaklaşmadığını gösteriyor. Doğru yıkama; ellerin temiz akan suyla ıslatılması, sabunla köpürtülmesi, en az 20 saniye ovalanması, temiz suyla durulanması ve tamamen kurutulması adımlarından oluşuyor. Kısacası birkaç saniye sabun sürüp durulamak yerine bu basamakların tamamı uygulanmalı.
Avuç içinin dışındaki bölgeler de temizleniyor mu?
Yalnızca avuç içlerini birbirine sürtmek yeterli değil. El sırtları, parmak araları ve tırnak altları da sabunla iyice ovalanmalı. Uzmana göre ellerin tamamen kurutulması da önemli, çünkü ıslak ellerden mikroorganizmalar diğer yüzeylere daha kolay geçebiliyor. Temiz havluyla kurutmanın mı yoksa hava ile kurutmanın mı daha üstün olduğuna dair yeterli bilimsel kanıt bulunmadığı belirtiliyor.
Ellerinizi yalnızca kirli göründüğünde mi yıkıyorsunuz?
Eller gözle temiz görünse de enfeksiyon etkeni taşıyor olabilir. Yemek hazırlamadan önce, yemekten önce, bir başkasını beslemeden ya da emzirmeden önce, tuvalet kullanımından ya da dışkıyla temastan sonra, öksürme, hapşırma ya da burun temizleme sonrasında ve eller görünür biçimde kirlendiğinde yıkanmalı. Evde kusma veya ishali olan bir kişinin bakımından önce ve sonra, yara bakımında, hayvan ya da hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da el yıkamak önemli.
Sıcak su daha mı temizler?
Etkili el yıkama için çok sıcak suya gerek yok. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), sıcak ve soğuk suyun ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırdığını belirtiyor. Asıl önemli olan ellerin tüm yüzeylerinin yeterli süre sabunla ovalanması, durulanması ve kurulanması. Çok sıcak su ciltte tahrişe, hatta yanıklara yol açabiliyor, bu nedenle kişi tercihine göre soğuk ya da ılık su kullanabilir.
El antiseptiği sabunun yerini tutar mı?
Alkol bazlı el antiseptikleri yararlı olsa da her koşulda sabun ve suyun yerini tutmuyor. Sabun ve su yoksa ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren bir antiseptik kullanılabilir. Ürün elin tüm yüzeylerine yayılmalı ve eller kuruyana kadar ovuşturulmalı. Eller görünür biçimde kirliyse sabun ve su tercih edilmeli. Dr. Seydaliyeva, özellikle norovirüs gibi bazı enfeksiyon etkenlerinin ellerden uzaklaştırılmasında sabun ve suyun alkol bazlı antiseptiklerden daha etkili olduğunu belirtiyor. Bu nedenle antiseptik, el yıkamanın güçlü bir alternatifi değil, uygun koşullarda kullanılabilecek bir seçenek olarak görülmeli.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı