Kısaca
- Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği’nin Antalya’da düzenlediği çalıştayın sonuçları COP31’de paylaşıldı.
- 14 maddelik eylem çerçevesi ve İklim ve Spor Bildirgesi taslağı, sporcu sağlığının korunması için ortak bir çağrı ortaya koydu.
- Antalya’da seçilecek bir spor organizasyonu pilot uygulama olarak ele alınacak.
Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği’nin, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Türkiye Milli Olimpiyat Komitesinin destekleriyle Antalya’da düzenlediği çalıştayın sonuçları COP31’de uluslararası kamuoyuyla paylaşıldı.
Sporcuların sınırlarını artık yalnızca rakipleri ya da fiziksel kapasiteleri belirlemiyor. Pistin sıcaklığı, havanın kalitesi, yarışılan suyun koşulları ve giderek öngörülemez hale gelen hava olayları da performansı ve sağlığı etkiliyor. İklim değişikliği antrenman programlarını, müsabaka takvimlerini ve yarışma kurallarını yeniden düşünmeyi gerektiriyor.
Çalıştayın temelini, 31 Ekim–1 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da yapılan iki günlük program oluşturdu. Bilim insanları, sporcular, antrenörler ve kamu temsilcileri iklim risklerine karşı güvenli ve sürdürülebilir bir spor ekosistemi için neler yapılması gerektiğini değerlendirdi. Paylaşılan öneriler COP31 kapsamında 13 Kasım’da Green Zone Sağlık Bakanlığı Pavilyonu’ndaki "Değişen Dünyada Güçlü Kalmak: Bilim, Spor ve Gençliğin Dönüştürücü Gücü" paneliyle, 14 Kasım’da Blue Zone Spor Bakanlığı Pavilyonu’ndaki milli sporcu Mete Gazoz’un katıldığı "Bitiş Çizgisinin Ötesinde" paneliyle ele alındı.
Özaltın Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Gloria Sports Arena CEO’su Elif Özdemir Şankaya, "Turizmin ve sporun geleceğini, faaliyet gösterdiğimiz coğrafyanın doğal değerlerinden ve insan sağlığından ayrı düşünemeyiz. Akdeniz’de uzun vadeli değer yaratmanın yolu, doğal kaynakları koruyan ve değişen iklim koşullarını gözeten bir yatırım ve işletme anlayışından geçiyor" dedi. Şankaya, COP31’in Antalya’da gerçekleşmesinin iki sektörün geleceğini ortak bir bakışla değerlendirmek için önemli bir fırsat olduğunu belirtti; asıl önemli olanın ise çıkan bilgi, öneri ve iş birliklerinin somut adımlara dönüşmesi olduğunu söyledi.
2019 Doha Dünya Atletizm Şampiyonası’nda gece yarısı başlayan kadınlar maratonunda 68 sporcudan 28’i bitiş çizgisine ulaşamadı. Önde gelen tenis turnuvaları aşırı sıcaklar karşısında mola ve erteleme kurallarını yeniden düzenledi. Kış sporları azalan kar örtüsüyle, açık su sporları ise yükselen su sıcaklıkları ve değişen su kalitesiyle karşı karşıya.
Çalıştayda sunulan bilimsel verilere göre sıcaklık yalnızca kas gücünü ve dayanıklılığı değil; dikkat, karar verme, uyku kalitesi ve zihinsel performansı da etkileyebiliyor. Aktarılan araştırmalara göre belirli deney koşullarında sıcak ortamda maksimum oksijen kullanma kapasitesi (VO₂max) ortalama yüzde 11 azalabiliyor.
Prof. Dr. Levent Kurnaz iklim değişikliğinin sporun kuralları ve coğrafyası üzerindeki etkilerini, Prof. Dr. Haydar A. Demirel sporcu bedeninin yükselen sıcaklıklara verdiği fizyolojik yanıtları, Dr. Burçin İkiz değişen iklim koşullarının elit sporcuların ruh sağlığı ve performansına etkilerini, Doç. Dr. Tuba Melekoğlu ise uluslararası organizasyonlardaki deneyimleri ve alınabilecek önlemleri değerlendirdi.
Yuvam Dünya Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Kocabıyık, İklim Dostu Spor Hareketi’nin yıllardır sporun dönüştürücü gücünü iklim krizine taşıdığını hatırlattı. Kocabıyık, bugün ise sporcuların sağlığını ve sporun geleceğini korumak gibi yeni bir sorumluluk bulunduğunu söyledi. Projenin hedefinin, Antalya’da iklim risklerinin anlık izlendiği ve müsabakaların bilimsel verilere göre planlandığı bir pilot model geliştirmek olduğunu belirtti.
Çalıştaya olimpik okçular Mete Gazoz ve Elif Berra Gökkır, olimpik atlet Meryem Bekmez, modern pentatlet İlke Özyüksel Mihreoğlu, yelkenciler Beste Kaynakçı ve Derin Atakan, açık su yüzücüsü Aysu Türkoğlu, tenisçi İlay Yörük, bisikletçi Kaan Soylu Özkalbim ve yürüyüş atleti Salih Korkmaz katıldı. Sporcular uluslararası müsabakalarda karşılaştıkları aşırı sıcakları ve yarış güvenliğine ilişkin deneyimlerini paylaştı. Sporcu Sağlığı, Performans, Spor Organizasyonları, Spor ve Çevre ile Politika, Yönetişim ve Gelecek başlıklı beş çalışma masasında bu deneyimler bilimsel bulgularla birlikte değerlendirildi.
Tartışmanın merkezinde şu soru vardı: Hava koşulları sporcu sağlığı için tehlikeli hale geldiğinde bir müsabakayı durdurma kararını kim, hangi bilimsel veriye dayanarak verecek? Çalıştayın temel sonuçlarından biri, sporcuların güvenliği için bireysel hazırlığın yanında ölçüme dayalı koruma standartlarına ve sorumlulukların açıkça tanımlandığı karar mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğu oldu.
Çalıştay sonuçlarıyla hazırlanan 14 maddelik eylem çerçevesi ve "Sağlıklı Sporcular, Güvenli Spor, Sürdürülebilir Gelecek" başlıklı İklim ve Spor Bildirgesi taslağı COP31’de paylaşıldı. Bildirge; sporcu sağlığı ve güvenliğinin önceliklendirilmesini, iklim risklerinin karar süreçlerine dahil edilmesini, spor organizasyonlarının değişen koşullara hazırlanmasını ve sporun karbon ayak izini azaltacak ortak adımları amaçlıyor.
Önerilerden biri, T.C. Gençlik ve Spor Bakanlığının koordinasyonunda federasyonlar, ilgili kamu kurumları, Meteoroloji Genel Müdürlüğü ve bilim insanlarının katılımıyla bir İklim ve Spor Çalışma Grubu kurulması. Antalya’da seçilecek bir spor organizasyonunun pilot uygulama olarak ele alınması hedefleniyor. Gloria Sports Arena ve Yuvam Dünya Derneği modelin hazırlanmasına ve bilimsel değerlendirmeye katkı sunmaya hazır olduklarını bildirdi; pilot uygulamanın kapsamı ve takvimi ilgili kurumlarla yapılacak görüşmelerle belirlenecek.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı